rejestracja
Strona głównaNowościSpis obiektówIndeks nazwiskPublikuj u nasTekstyInne źródła
NOWOŚCI
2019-08-06 17:57:00 Archiwalny charakter portalu

HieronimowoWszystko, co obecnie jest publikowane na tym portalu ma charakter archiwalny. Działalność portalu w zakresie poszukiwania nowych informacji o historycznych kompozycjach ogrodowych Wschodniej Polski została bowiem zamknięta. Portal nie wprowadza już zmian zamieszczanych w nim tekstów (w tym opisów poszczególnych obiektów) - ani pod wpływem informacji uzyskiwanych od osób zainteresowanych poszczególnymi obiektami lub tekstami, ani w wyniku informacji pozyskiwanych przez osoby będące autorami poszczególnych tekstów lub osobami uczestniczącymi aktywnie w podtrzymywaniu aktywności portalu.

Wiedza prezentowana na portalu jest przede wszystkim wynikiem prac badawczych, terenowych i archiwalnych, zakończonych w latach 80. XX w., jedynie sporadycznie uzupełnianych informacjami późniejszymi. Z jednej strony pozwala to na pokazanie wiedzy o historii parków i ogrodów Wschodniej Polski jaką dysponowano w przededniu zmian ustrojowych, jakie rozpoczęły się w polsce w 1989 r. A z drugiej strony umożliwia zobrazowanie stanu, w jakim historyczne kompozycje ogrodowe tych terenów przetrwały do końca epoki realnego sojalizmu.

więcej
2019-07-01 14:37:00 Co znajdziesz na tym portalu

gazonPrezentujemy szczegółowe opisy historycznych parków i ogrodów z terenu Wschodniej Polski, czyli z terenów dawnych województw białostockiego, bialskopodlaskiego, zamojskiego i częściowo suwalskiego, przylegających do obecnej wschodniej granicy Polski. Opisujemy historię tych obiektów i ich stan u schyłku lat 80. XX w. A także, jeśli to możliwe, zamieszczamy ich plany, mapy (także stare) oraz zdjęcia - stare i współczesne.  Podajemy też informacje o setkach innych obiektów, których dokładnie nie opisujemy z tej racji, że niewiele lub zgoła nic nie przetrwało z ich dawnych kompozycji do czasów współczenych (zob. spis obiektów w górnym menu). Aby dowiedzieć się co o nich piszemy należy użyć wyszukiwarki (w lewym górnym rogu strony głównej).

Zamieszczamy także ogromny indeks nazwisk (zob. w górnym menu).

Piszemy wiele o historii tych terenów oraz historii komponowania ogrodów (zob. zwłaszcza w lewym menu: Katalog parków i ogrodów i historia sztuki ogrodowej, które szczegółowo obrazują historię sztuki ogrodowej terenów byłego województwa białostockiego, bardzo ciekawej zwłaszcza w epoce Odrodzenia).

więcej
2019-04-01 01:01:00 Ogrody renesansowe na Białostocczyźnie

ogródr enesansowyRenesansowe ogrody w Polsce? No. chyba tylko w okolicach Krakowa, a i to nieliczne. Nic bardziej mylnego! Bo właśnie na terenie Wschodniej Polski było ich wiele. Zakładali je najpierw dworzanie królewscy związani z Boną i Zygmuntem Augustem - na terenach licznych nadań królewskich zlokalizowanych wokół siedziby królewskiej w Knyszynie, zawierającej też jedną z wzorcowych renesansowych kompozycji ogrodowych. Naśladują ich miejscowi wielmoże i bardziej oświecona szlachta, którzy rozpowszechniają wzorce renesansowej sztuki komponowania przestrzeni daleko poza najbliższe otoczenie Knyszyna.

Niezbyt gęsto zabudowana Białostocczyzna to obszar, gdzie ogrodów renesansowych powstawało wiele i były one sporo większe niż np. w Polsce południowej, gdzie istniejące wcześniej organizmy miejskie i urozmaicona konfiguracja terenu nie pozwalały na swobodne kształtowanie rozleglejszych kompozycji. Wszystko można tu było zaplanować od nowa i swobodnie, korzystając z najlepszych włoskich wzoców. Powstają więc na tych terenach rozległe, wieloczęściowe renesansowe rezydencje dworzan królewskich i samego króla. Urządza się liczne ogrody włoskie - tak ozdobne, jak i ozdobno-użytkowe. Wyprowadza się funkcje użytkowe poza stare zamki, i grody komponując poza nimi (lecz w zasięgu wzroku) nowe folwarki wyposażone w porządnie rozplanowane ogrody użytkowe otoczone alejami i szpalerami, a często też rozległymi systemami stawów. Później często folwarki te przejmują funkcje rezydencjonalne i stają się podstawą nowych, ozdobnych lub ozdobno-użytkowych kompozycji. Zdumiewa przy tym bogactwo i duża liczba tych kompozycji.

więcej
2018-10-08 09:29:00 Dębów

Dębów - park dworski

Dębów

Po okresie stagnacji obserwujemy w końcu XIX w. pewien rozwój folwarku. Wokół wzniesionego zapewne w latach 80. tego stulecia dworu urządzono bowiem niewielki krajobrazowy park otaczający też kolisty podjazd przed dworem, a zajmujący północno-wschodnią część założenia, powiększoną w kierunku wschodnim w stosunku do pierwotnych granic kwaterowej kompozycji (tak, że park sąsiadował bezpośrednio z drogą Holeszów - Sosnówka. Z drogą do Motwicy i Sosnówki łączyła podjazd kręta aleja dojazdowa przecinająca park, a w połowie odległości między dworem a drogą Holeszów - Sosnówka znajdowała się w parku położona na południe od alei dojazdowej regularna sadzawka z wyspą. Na zachód, a także na południe od dworu i ozdobnej części ogrodu rósł obszerny sad owocowy (teren ten uległ zapewne jedynie niewielkim zmianom w stosunku do układu pierwotnej kompozycji kwaterowej). Ten ogród użytkowy powiązany był z dworem dwiema prostymi drogami wiodącymi do sadzawek i zachowano przynajmniej część regularnych szpalerów rosnących przy granicach sadu i przy sadzawkach. Na północ od sadu (z na północny-zachód od parku), przy drodze ziemnej, usytuowano magazynowe zabudowania gospodarcze (murowane stodoły, szopy na owoce itp.). W południowo-wschodnim narożniku założenia, przy drodze wiodącej w kierunku Mostów i Holeszowa, zlokalizowano pozostałe budynki gospodarcze - oborę, stajnie, kuźnię, spichlerz i inne. Zabudowania gospodarcze skupiono na dwóch prostokątnych kwaterach, z których jedną być może zachowano z wcześniejszego układu. Całość założenia otaczały rosnące wzdłuż jego granic szpalery (stanowiące w latach 80. XX w. jedyny zachowany element dawnej kompozycji wyróżniający ten obiekt z otoczenia). Na uwagę zasługiwał kontrast między regularnym układem przestrzennym większości założenia (stanowiącym zapewne w większości kontynuację wcześniej powstałej kwaterowej kompozycji folwarku), a nieregularnym parkiem.

więcej
ARTYKUŁY

Woroblin

Pierwszy dwór w Woroblinie powstał prawdopodobnie po roku 1758, tj. po zjednoczeniu całej wsi w rękach Grotthusów. Ze względu na dość znaczne oddalenie od będącej ośrodkiem dóbr Łozowicy, w Woroblinie ulokowano folwark i siedzibę rządcy. Folwark ten widoczny jest na Mapie Kwatermistrzostwa Wojska Polskiego z 1839 r. - znajdował się na południe od wsi, na miejscu obecnego dworu przy drodze z Łozowicy do Błonia, po wschodniej stronie tej drogi.

W roku 1767 Józef Dulemba nabywa od Grotthusów dobra Łozowice wraz z wsiami Rudawiec i Woroblin. W rękach Dulembów pozostawały one aż do 1814 r., kiedy to synowiec Dulemby sprzedał Joachimowi i Annie i Iwaszkiewiczów Bryndzom Łozowice, a następnie, w tym samym roku, Woroblin.

W roku 1858 nastąpiły działy rodzinne, w których wyniku Woroblin przeszedł w ręce Ludwika Bryndzy, co oznaczało całkowite usamodzielnienie się Woroblina i przekształcenie go w ośrodek samodzielnych dóbr. Do rodziny Bryndzów (którzy później dodali do swego nazwiska drugi człon - Nacki) Woroblin należał aż do 1939 r. Ostatnim przed II wojną światową właścicielem majątku był znany w powiecie bialskim działacz społeczny Ludwik Bryndza-Nacki. Założył on w 1904 r. Kółko Rolnicze (nielegalne w początkowym okresie działalności). Wspólnie ze Stanisławem Rosenwerthem był największym udziałowcem prosperującej w Janowie przez I wojną światową Kasy Pożyczkowo-Oszczędnościowej. Jak na czasy międzywojenne XX w. Ludwik Bryndza-Nacki prowadził gospodarkę dość postępową, m.in. założył obszerne sady o powierzchni sięgającej 45 ha i dążył do powiększenia areału gruntów. W roku 1930 powierzchnia majątku wynosiła 396 ha, a w roku 1939 - 519 ha. Przeważały tam łąki i lasy.

Prawdopodobnie obecny murowany dwór worobliński powstał po roku 1858 (po przejęciu dóbr przez Ludwika Bryndzę). Dwór ten został otoczony niedużym, przylegającym do drogi parkiem. Park ten był z kolei częścią większego założenia zajmującego przylegający do drogi dojazdowej prostokątny teren, który można było podzielić na 3 zasadnicze części funkcjonalne - park (zajmujący północny narożnik kompozycji), część gospodarczą (zajmującą zachodni jej narożnik) i sad otoczony szpalerami drzewa (zajmujący wschodnią i południową część kompozycji). Pomiędzy częścią gospodarczą a parkiem biegła droga dzieląca dalej sad na dwie części. Część gospodarcza ogrodzona była od północnego-wschodu murowanym parkanem.

W parku urządzono przed dworem kolisty podjazd, wzdłuż granic parku oraz wokół podjazdu posadzono drzewa ozdobne różnych gatunków, a drogę dojazdową obsadzono różnogatunkową aleją.

zobacz więcej

PARTNERZY MINIGO.PL: