rejestracja
Strona głównaNowościSpis obiektówIndeks nazwiskPublikuj u nasTekstyInne źródła
NOWOŚCI
2019-04-01 14:37:00 Co teraz znajdziesz na tym portalu

gazonPrezentujemy szczegółowe opisy historycznych parków i ogrodów z terenu Wschodniej Polski, czyli z terenów dawnych województw białostockiego, bialskopodlaskiego, zamojskiego i częściowo suwalskiego, przylegających do obecnej wschodniej granicy Polski. Opisujemy historię tych obiektów i ich stan u schyłku lat 80. XX w. A także, jeśli to możliwe, zamieszczamy ich plany, mapy (także stare) oraz zdjęcia - stare i współczesne.  Podajemy też informacje o setkach innych obiektów, których dokładnie nie opisujemy z tej racji, że niewiele lub zgoła nic nie przetrwało z ich kompozycji do czasów współczenych (zob. spis obiektów w górnym menu). Aby dowiedzieć się co o nich piszemy należy użyć wyszukiwarki (w lewym górnym rogu strony głównej).

Zamieszczamy także ogromny indeks nazwisk (zob. w górnym menu).

Piszemy wiele o historii tych terenów oraz historii komponowania ogrodów (zob. zwłaszcza w lewym menu: Katalog parków i ogrodów i historia sztuki ogrodowej, które szczegółowo obrazują historię sztuki ogrodowej terenów byłego województwa białostockiego, bardzo ciekawej zwłaszcza w epoce Odrodzenia).

więcej
2019-04-01 01:01:00 Ogrody renesansowe na Białostocczyźnie

ogródr enesansowyRenesansowe ogrody w Polsce? No. chyba tylko w okolicach Krakowa, a i to nieliczne. Nic bardziej mylnego! Bo właśnie na terenie Wschodniej Polski było ich wiele. Zakładali je najpierw dworzanie królewscy związani z Boną i Zygmuntem Augustem - na terenach licznych nadań królewskich zlokalizowanych wokół siedziby królewskiej w Knyszynie, zawierającej też jedną z wzorcowych renesansowych kompozycji ogrodowych. Naśladują ich miejscowi wielmoże i bardziej oświecona szlachta, którzy rozpowszechniają wzorce renesansowej sztuki komponowania przestrzeni daleko poza najbliższe otoczenie Knyszyna.

Niezbyt gęsto zabudowana Białostocczyzna to obszar, gdzie ogrodów renesansowych powstawało wiele i były one sporo większe niż np. w Polsce południowej, gdzie istniejące wcześniej organizmy miejskie i urozmaicona konfiguracja terenu nie pozwalały na swobodne kształtowanie rozleglejszych kompozycji. Wszystko można tu było zaplanować od nowa i swobodnie, korzystając z najlepszych włoskich wzoców. Powstają więc na tych terenach rozległe, wieloczęściowe renesansowe rezydencje dworzan królewskich i samego króla. Urządza się liczne ogrody włoskie - tak ozdobne, jak i ozdobno-użytkowe. Wyprowadza się funkcje użytkowe poza stare zamki, i grody komponując poza nimi (lecz w zasięgu wzroku) nowe folwarki wyposażone w porządnie rozplanowane ogrody użytkowe otoczone alejami i szpalerami, a często też rozległymi systemami stawów. Później często folwarki te przejmują funkcje rezydencjonalne i stają się podstawą nowych, ozdobnych lub ozdobno-użytkowych kompozycji. Zdumiewa przy tym bogactwo i duża liczba tych kompozycji.

więcej
2018-10-08 09:29:00 Dębów

Dębów - park dworski

Dębów

Po okresie stagnacji obserwujemy w końcu XIX w. pewien rozwój folwarku. Wokół wzniesionego zapewne w latach 80. tego stulecia dworu urządzono bowiem niewielki krajobrazowy park otaczający też kolisty podjazd przed dworem, a zajmujący północno-wschodnią część założenia, powiększoną w kierunku wschodnim w stosunku do pierwotnych granic kwaterowej kompozycji (tak, że park sąsiadował bezpośrednio z drogą Holeszów - Sosnówka. Z drogą do Motwicy i Sosnówki łączyła podjazd kręta aleja dojazdowa przecinająca park, a w połowie odległości między dworem a drogą Holeszów - Sosnówka znajdowała się w parku położona na południe od alei dojazdowej regularna sadzawka z wyspą. Na zachód, a także na południe od dworu i ozdobnej części ogrodu rósł obszerny sad owocowy (teren ten uległ zapewne jedynie niewielkim zmianom w stosunku do układu pierwotnej kompozycji kwaterowej). Ten ogród użytkowy powiązany był z dworem dwiema prostymi drogami wiodącymi do sadzawek i zachowano przynajmniej część regularnych szpalerów rosnących przy granicach sadu i przy sadzawkach. Na północ od sadu (z na północny-zachód od parku), przy drodze ziemnej, usytuowano magazynowe zabudowania gospodarcze (murowane stodoły, szopy na owoce itp.). W południowo-wschodnim narożniku założenia, przy drodze wiodącej w kierunku Mostów i Holeszowa, zlokalizowano pozostałe budynki gospodarcze - oborę, stajnie, kuźnię, spichlerz i inne. Zabudowania gospodarcze skupiono na dwóch prostokątnych kwaterach, z których jedną być może zachowano z wcześniejszego układu. Całość założenia otaczały rosnące wzdłuż jego granic szpalery (stanowiące w latach 80. XX w. jedyny zachowany element dawnej kompozycji wyróżniający ten obiekt z otoczenia). Na uwagę zasługiwał kontrast między regularnym układem przestrzennym większości założenia (stanowiącym zapewne w większości kontynuację wcześniej powstałej kwaterowej kompozycji folwarku), a nieregularnym parkiem.

więcej
2018-07-14 15:25:00 Przegaliny Wielkie i inne parki pałacowe

Przegaliny WielkiePrawdopodobnie przy dworze Kozieradzkiego w Przegalinach została założona renesansowa kompozycja ogrodowa, która oprócz wartości użytkowych posiadała pewne cechy ozdobne. Wykorzystywała ona lokalne drogi oraz założony wówczas system stawów, przy czym część ozdobna była zapewne bardzo niewielka i sąsiadowała bezpośrednio z dworem. Chociaż nie znamy bliżej wyglądu ówczesnego założenia, można jednak sądzić, ze było ono zlokalizowane w miejscu obecnego pałacu i parku i że część istniejących obecnie dróg pochodzi jeszcze z wieku XVI.

więcej
ARTYKUŁY

Woroblin

Pierwszy dwór w Woroblinie powstał prawdopodobnie po roku 1758, tj. po zjednoczeniu całej wsi w rękach Grotthusów. Ze względu na dość znaczne oddalenie od będącej ośrodkiem dóbr Łozowicy, w Woroblinie ulokowano folwark i siedzibę rządcy. Folwark ten widoczny jest na Mapie Kwatermistrzostwa Wojska Polskiego z 1839 r. - znajdował się na południe od wsi, na miejscu obecnego dworu przy drodze z Łozowicy do Błonia, po wschodniej stronie tej drogi.

W roku 1767 Józef Dulemba nabywa od Grotthusów dobra Łozowice wraz z wsiami Rudawiec i Woroblin. W rękach Dulembów pozostawały one aż do 1814 r., kiedy to synowiec Dulemby sprzedał Joachimowi i Annie i Iwaszkiewiczów Bryndzom Łozowice, a następnie, w tym samym roku, Woroblin.

W roku 1858 nastąpiły działy rodzinne, w których wyniku Woroblin przeszedł w ręce Ludwika Bryndzy, co oznaczało całkowite usamodzielnienie się Woroblina i przekształcenie go w ośrodek samodzielnych dóbr. Do rodziny Bryndzów (którzy później dodali do swego nazwiska drugi człon - Nacki) Woroblin należał aż do 1939 r. Ostatnim przed II wojną światową właścicielem majątku był znany w powiecie bialskim działacz społeczny Ludwik Bryndza-Nacki. Założył on w 1904 r. Kółko Rolnicze (nielegalne w początkowym okresie działalności). Wspólnie ze Stanisławem Rosenwerthem był największym udziałowcem prosperującej w Janowie przez I wojną światową Kasy Pożyczkowo-Oszczędnościowej. Jak na czasy międzywojenne XX w. Ludwik Bryndza-Nacki prowadził gospodarkę dość postępową, m.in. założył obszerne sady o powierzchni sięgającej 45 ha i dążył do powiększenia areału gruntów. W roku 1930 powierzchnia majątku wynosiła 396 ha, a w roku 1939 - 519 ha. Przeważały tam łąki i lasy.

Prawdopodobnie obecny murowany dwór worobliński powstał po roku 1858 (po przejęciu dóbr przez Ludwika Bryndzę). Dwór ten został otoczony niedużym, przylegającym do drogi parkiem. Park ten był z kolei częścią większego założenia zajmującego przylegający do drogi dojazdowej prostokątny teren, który można było podzielić na 3 zasadnicze części funkcjonalne - park (zajmujący północny narożnik kompozycji), część gospodarczą (zajmującą zachodni jej narożnik) i sad otoczony szpalerami drzewa (zajmujący wschodnią i południową część kompozycji). Pomiędzy częścią gospodarczą a parkiem biegła droga dzieląca dalej sad na dwie części. Część gospodarcza ogrodzona była od północnego-wschodu murowanym parkanem.

W parku urządzono przed dworem kolisty podjazd, wzdłuż granic parku oraz wokół podjazdu posadzono drzewa ozdobne różnych gatunków, a drogę dojazdową obsadzono różnogatunkową aleją.

zobacz więcej

PARTNERZY MINIGO.PL: